Onlangs hadden wij een gezellige avond met vrienden. Er werd gelachen, gepraat en herinneringen werden opgehaald. Één van onze vrienden, een man die gediend heeft in een oorlogsgebied, bracht een ander soort verhaal met zich mee. Niet eentje van vrolijke nostalgie, maar van diepe littekens die van buiten niet te zien zijn. Hij vertelde openhartig over zijn uitzending. Over hoe hij, samen met zijn eenheid, werd voorbereid op de gevaren van het front. Hoe de basisopleiding hen fysiek en mentaal probeerde klaar te stomen voor wat zou komen. En hoe die gedeelde ontberingen hen verbond.
Maar niets kon hem voorbereiden op wat hij werkelijk aantrof. Hij beschreef hoe hij van dorp naar dorp liep, het eerste dorp leek verlaten op twee brandende huizen na. Daar aangekomen werd hij geconfronteerd met een afschuwelijke, traumatische situatie. En telkens weer – in elk dorp opnieuw – herhaalde dit patroon zich. Wat hem het meest bijbleef? Niet de chaos, maar juist de stilte. Die ijzige stilte die in je ziel kruipt.
Toen hij eenmaal thuis was, begon het zwaarste deel: terugkeren naar een wereld die voor anderen gewoon doordraait, maar voor hem volledig veranderd was. De normale wereld voelde niet meer normaal. En niemand had hem voorbereid op het moeilijkste deel van de missie: het dagelijks leven opnieuw leren leven na een traumatische ervaring.
Wat is PTSS precies?
De ervaringen van onze vriend zijn een pijnlijk duidelijk voorbeeld van wat posttraumatische stressstoornis (PTSS) betekent. PTSS is een psychische aandoening die kan ontstaan na het meemaken van een traumatische gebeurtenis waarin iemand zich extreem bedreigd, machteloos of doodsbang heeft gevoeld. Denk aan oorlog, een ernstig auto-ongeluk, verkrachting, huiselijk geweld, of het getuige zijn van extreem geweld.
De symptomen van PTSS kunnen het dagelijks functioneren ernstig beïnvloeden en zijn vaak zeer divers. Ze kunnen onder andere bestaan uit:
- Herbelevingen zoals flashbacks, nachtmerries of opdringerige herinneringen
- Vermijdingsgedrag: het ontwijken van situaties, mensen of plaatsen die doen denken aan het trauma
- Verhoogde prikkelbaarheid, woede-uitbarstingen, schrikreacties
- Emotionele gevoelloosheid, moeite met het voelen of uiten van liefde
- Concentratieproblemen, slaapproblemen en aanhoudende negatieve gedachten
- Gevoelens van schaamte, schuld of zinloosheid
Bij onze vriend uitte het zich in verhoogde prikkelbaarheid. Hij was voortdurend gespannen, snel geïrriteerd en reageerde soms onverwacht heftig op kleine dingen. De woede lag steeds op de loer, en hij schaamde zich voor hoe hij zich soms gedroeg tegenover de mensen om hem heen. Hij wilde graag rust en verbondenheid ervaren, maar in plaats daarvan overheersten onrust, frustratie en innerlijke onbalans.
Wat gebeurt er in het lichaam bij posttraumatische stressstoornis?
Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat trauma’s niet alleen een psychologische impact hebben, maar ook het lichaam, de hersenen en het zenuwstelsel aantasten. Bij een bedreigende situatie schakelt ons brein automatisch over naar overlevingsstand: vechten, vluchten of verstijven.
Deze vecht/vlucht/verstijfreactie wordt gestuurd vanuit de oudste delen van onze hersenen, zoals de amygdala. Deze reageert sneller dan ons bewuste denken. Wanneer iemand zich bedreigd voelt, worden er direct stresshormonen vrijgemaakt zoals adrenaline en cortisol, en worden onze spieren aangespannen om te reageren.
Als het gevaar voorbij is, hoort dit systeem weer tot rust te komen. Maar bij mensen met PTSS blijft het alarmsysteem actief, soms zelfs jaren later. De hersenen blijven signalen afgeven alsof er nog steeds gevaar dreigt. Het lichaam verkeert voortdurend in een staat van verhoogde paraatheid, en dit leidt tot uitputting, spanning en diverse geestelijke klachten.
Zeker wanneer iemand niet de kans heeft gehad om op een gecontroleerde manier te reageren op het trauma – bijvoorbeeld omdat hij werd vastgehouden, niet kon vluchten of verstijven – blijven de hersenen proberen dat moment “af te maken”. Dat zorgt voor een voortdurende staat van stress, zelfs als het gevaar allang voorbij is.
Posttraumatische stressstoornis ptss
Hoewel het verhaal van onze vriend is geworteld in de context van oorlog, is het belangrijk te beseffen dat PTSS bij veel meer mensen voorkomt. Zoals trauma-expert Bessel van der Kolk zegt: “Voor elke militair in een oorlogsgebied, zijn er kinderen die in hun eigen huis gevaar lopen.“
Wekelijks worden er meldingen gedaan van kindermishandeling, seksueel misbruik en verwaarlozing. Kinderen die opgroeien in onveilige situaties lopen een groot risico op het ontwikkelen van PTSS, met gevolgen voor hun relaties, vertrouwen en dagelijks functioneren tot ver in de volwassenheid.
Maar ook volwassenen die een (ernstig) ongeluk meemaken, of slachtoffer worden van geweld of misbruik, kunnen PTSS ontwikkelen. De aard van het trauma kan sterk variëren, maar de grote impact ervan is universeel.
PTSS behandeling?
Gelukkig bestaan er diverse effectieve behandelingen voor PTSS. Cognitieve gedragstherapie helpt om negatieve overtuigingen en patronen te doorbreken. EMDR is een bekende methode om traumatische herinneringen te verwerken door het werkgeheugen af te leiden tijdens het terughalen van het trauma.
Een steeds vaker toegepaste therapie is hypnotherapie bij PTSS. Hypnotherapie maakt gebruik van hypnose om toegang te krijgen tot het onderbewustzijn, waar vaak oude patronen, overtuigingen en emotionele lading verborgen liggen. In een staat van diepe ontspanning kunnen mensen met PTSS de ervaring los koppelen van de automatische, negatieve lichamelijke reacties.
Mensen kunnen worden geholpen om oude, destructieve reacties te veranderen, en positieve innerlijke hulpbronnen te ontwikkelen. De duur en intensiteit van de behandeling kan per persoon verschillen, maar veel mensen merken na een aantal sessies al veranderingen in hoe ze zich voelen en gedragen.
Trauma verwerken
PTSS hoeft geen levenslang vonnis te zijn. Met de juiste therapie – of dat nu hypnotherapie, EMDR, cognitieve gedragstherapie of een combinatie daarvan is – kunnen mensen hun trauma verwerken, weer gevoelens toelaten en het leven herwinnen. Onze vriend is daar een voorbeeld van. Ondanks zijn zware verleden, is hij op weg naar heling. Hij is een leermeester geworden in het begrijpen van de menselijke geest, en in het vinden van manieren om weer écht te kunnen leven.
Wil je meer weten over hoe hypnotherapie kan helpen bij PTSS, trauma of angstklachten? Plan gerust een intake en ontdek hoe ook jij weer grip kunt krijgen op jouw leven.